Hoa Kỳ: Ông Obama không “bắt kịp” tình hình Ai Cập

Khác với thanh niên thất nghiệp nổi xung trong Mùa xuân Ảrập năm 2011, đám đông này giống với hình ảnh ở Thổ Nhĩ Kỳ mới đây, gồm những thành phần thuộc giai cấp trung lưu, phản kháng một chế độ có khuynh hướng giẫm đạp lên lợi quyền nữ giới, người Kytô giáo và Do Thái giáo, nhưng cũng xâm phạm quyền độc lập tư pháp và tàn phá nền kinh tế giang sơn. Người ta có thể tin nước Mỹ đứng về phía quần chúng. # Ai Cập. Trong cuộc ngần dân chủ và thế tục trong thế giới Ảrập, nước Mỹ là một lý tưởng của họ. Hoa Kỳ lại đứng ở đội ngũ khán giả. Họ giảm bớt đứa ở tòa đại sứ và cảnh báo quần chúng. # Của mình đang sống ở Ai Cập. Người biểu tình không chỉ trương biểu ngữ chống Morsi. Họ còn có những khẩu hiệu thật to viết: Obama ủng hộ khủng bố! Obama ủng hộ Morsi! Họ đốt chân dung bà đại sứ Mỹ tại Ai Cập Anne Patterson, và gạch chéo bằng chữ thập màu đỏ. Andrew Driscoll Pochter, một sinh viên Mỹ dạy tiếng Anh cho con trẻ, bị chém chết tại thành phố Alexandrie khi chụp ảnh người biểu tình. Coi xét những duyên do tạo ra một thất bại về ngoại giao thảm thương nhất trong lịch sử đương đại của Hoa Kỳ, người ta có cảm giác họ đang đứng về phe một chế độ Hồi giáo đàn áp, và là kẻ thù của dân chủ, trần tục. Tuy nhiên, cũng có thể khác hơn. Từ khi ông Morsi trúng cử cách nay hơn một năm, lẽ ra Tổng thống Barack Obama phải đặt lên bàn cân sự giúp đỡ của nước Mỹ với những nhượng bộ về nhân quyền và cách tân kinh tế, chính trị. Thế nhưng, Obama chỉ gọi điện thoại để chúc mừng, xem việc đắc cử của Morsi là một thời đoạn quan trọng tiến đến dân chủ và hứa viện trợ một tỉ đôla. Mấy tháng sau, Morsi nhận được giúp đỡ liên tiếp của Hoa Kỳ dưới hình thức bán vũ khí, trợ giúp kinh tế vô điều kiện. Những cuộc viếng thăm của các quan chức cấp cao càng làm cho chế độ này được thêm kiên cố. Khoái trá với sự tương trợ của Washington, Morsi củng cố thêm vây cánh, cất chức vị chỉ huy quân đội cũ vốn thân Mỹ, áp đặt một Hiến pháp Hồi giáo, loại ra ngoài hệ thống tư pháp, và nhắm mắt xuôi tay phớt tỉnh trước các vụ đàn áp những tôn giáo thiểu số. Thời kì gần đây, khi những kẻ đối chọi với Morsi quy tụ quanh phong trào Tamarrod, chính phủ Obama đã bỏ qua thời cơ hỗ trợ họ và thúc đẩy quyền lợi sống còn của nước Mỹ. Không hề có động thái nào tích cực. Ưu tiên của ông ta là duy trì tình trạng hiện hữu. Bà đại sứ Mỹ đã đóng một vai trò then chốt trong chính sách này. Đến châu Phi hôm trước ngày biểu tình, Obama chỉ cảnh báo họ đừng quá khích, và nhẹ nhõm khuyên Morsi đối thoại xây dựng về cải tổ. Một sự ủng hộ rõ ràng về kinh tế cũng như tinh thần của nước Mỹ dành cho người biểu tình, và áp lực ngoại giao lên chế độ có thể dẫn đến những đổi thay tốt đẹp hơn hiện. Nhưng nước Mỹ lại chọn chính sách im lặng.