Dàn trải và hệ lụy

Trên thực tiễn, những cảnh báo về thực trạng dư thừa nguồn cung do đầu tư dàn trải, trong khi công nghệ sinh sản thép lại lạc hậu dẫn đến năng lực cạnh tranh yếu... Đã được cảnh báo cả chục năm trước. Tuy nhiên, với kiểu mạnh ai nấy làm, từng địa phương đua nhau mở mang cửa cho phép xây dựng nhà máy nên chỉ trong thời kì ngắn năng lực sinh sản thép của toàn ngành đã vượt mức 17 triệu tấn/năm, trong khi nhu cầu sử dụng chỉ nhỉnh hơn 10 triệu tấn/năm. Và đến nay hậu quả nhãn tiền, khi thị trường bất động sản kém, nhu cầu đột ngột giảm mạnh, nhiều doanh nghiệp thép bị thua lỗ, số khác cắt giảm 50% - 70% công suất để duy trì sản xuất, giữ chân người cần lao. Chưa kể, nhiều doanh nghiệp thép đã phải bằng lòng bán tháo cho doanh nghiệp nước ngoài hoặc chọn giải pháp đóng cửa chờ phá sản. Theo Phó Vụ trưởng Vụ Công nghiệp nặng (Bộ Công thương) Bùi Quang Chuyện, không chỉ phôi thép, thép tấm mà tôn mạ cũng đang trong tình trạng dôi, điều này càng làm cho thị phần của các doanh nghiệp thép trong nước giảm mạnh, trong khi thị phần các đơn vị liên doanh ngày một tăng. Đây là một thực tiễn đáng báo động với ngành thép trong bối cảnh bây chừ, bởi việc dư thừa công suất sẽ càng khiến cho các doanh nghiệp cạnh tranh gay gắt và đứng trước nguy cơ phá sản. Ngoại giả, các doanh nghiệp thép cũng sẽ tiếp kiến phải đối mặt với nhiều thách thức lớn, như: dư thừa về nguồn cung, đổi mới công nghệ thiết bị đầu tư trước áp lực áp khung giá điện riêng, cạnh tranh với thép nhập nội giá rẻ của Trung Quốc... Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng cho rằng, một trong những nguyên cớ dẫn đến sinh sản thép vượt qua tầm kiểm soát là quy hoạch ngành thép. Do đó, vừa qua, bộ đã phê duyệt, điều chỉnh và vắng Thủ tướng. Liên quan đến việc ban hành tiêu chuẩn, quy phạm và hàng rào kỹ thuật bộ sẽ bàn thảo, kết hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nhằm có giải pháp kịp thời. Trước thực trạng trên, để có thể trụ vững và phát triển vững bền, giải pháp căn cơ hiện nay là các doanh nghiệp ngành thép cần nâng cao năng suất, chất lượng hiệu quả, quyết liệt hơn trong ứng dụng công nghệ mới, nâng cao sức cạnh tranh và đi đôi cải thiện môi trường, thay vì đầu tư dàn trải như lâu nay. Mặt khác, các ngành chức năng cần có biện pháp triệt để thực hành quy hoạch phát triển ngành thép, không để xảy ra cung vượt cầu, gây nên tình trạng cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường nội địa, gây thiệt hại cho doanh nghiệp và gây phao phí cho nền kinh tế. LẠC PHONG