Chủ tịch Hà Nội Nguyễn Thế Thảo: 'Chú trọng tốt hơn không gian ngầm, xây dựng Thủ đô đương đại, đồng bộ và xứng tầm'

Nhân dịp 5 năm Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, ông Nguyễn Thế Thảo, Chủ tịch UBND thị thành Hà Nội đã có cuộc trả lời phỏng vấn Thông tấn xã Việt Nam về những vấn đề can dự. Quy hoạch đi trước một bước * Thưa ông, ai cũng thấy thị thành Hà Nội phát triển nhanh và quá tải. Vậy, quy hoạch của Hà Nội có phải “chạy theo” cuộc sống? - Hà Nội phát triển mạnh khiến người dân mọi miền tụ họp về sinh sống là một niềm tự hào lớn. Tuy nhiên, dân số cơ học tăng lớn, phần nào khó kiểm soát đã kéo theo “chiếc áo” thành phố vốn đã chật ngày một chật chội hơn; gây ra sự quá tải về hạ tầng kiến trúc và hạ tầng từng lớp ngày cành lớn, tạo nên nhiều áp lực cho chính quyền đô thị. Nếu chúng ta nói quy hoạch xây dựng phải chạy theo sự phát triển, thì tôi thấy chưa chuẩn xác. Trước khi sáp nhập, căn cứ vào quy hoạch chung Thủ đô được Thủ tướng Chính phủ duyệt năm 1998, TP Hà Nội đã khai triển các loại đồ án từ quy hoạch chung đến quy hoạch chi tiết để làm cơ sở quản lý và phát triển thành phố Hà Nội. Sau 10 năm thực hiện quy hoạch chung, năm 2008 cũng là thời khắc Hà Nội được sáp nhập. Thực hành chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Hà Nội đã phối hợp với Bộ Xây dựng nghiên cứu Quy hoạch chung Hà Nội mở mang với quy mô tỉnh thành rộng lớn hơn 3,5 lần, với trên 700 dự án đã được các cấp có thẩm quyền của các tỉnh Hà Tây (cũ), tỉnh Vĩnh Phúc và Hà Nội duyệt dự án hoặc được chấp nhận chủ trương trước khi sáp nhập...; Phải sau hơn 2 năm rưỡi, Quy hoạch chung Xây dựng Thủ đô đến năm 2030 và tầm nhìn đến 2050 được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn. Chủ toạ UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo tại công trường sở công cầu vượt nút giao Nguyễn Chí Thanh - Kim Mã. Ảnh: Huy Hùng - TTXVN * Có ý kiến cho rằng, có nơi do quy hoạch kém và không kịp thời nên khi phóng thích mặt bằng hết sức khó khăn, vậy mới có chuyện những con đường “đắt nhất thế giới” khi xây dựng. Ông có ý kiến như thế nào? - Theo tôi, đánh giá như vậy, không hoàn toàn đúng; công tác đền bù phóng thích mặt bằng (GPMB) luôn luôn là vấn đề vướng mắc và mất rất nhiều thời gian khi thực hành một dự án. Công tác GPMB được thực hiện dựa trên 2 cơ sở chính là nguồn dữ liệu liên hệ đến quản lý đất đai, địa chính (quyền sở hữu đất và nhà), quá trình xây dựng công trình trên đất, biến động đất đai... Cho đến chính sách về đất đai của nhà nước có nhiều điểm chưa hiệp, giá đất được xác định hàng năm..., Do vậy, quy trình thực hiện công tác này thường kéo dài. Câu chuyện con đường “đắt nhất thế giới” là một bài học để chính quyền đô thị rút kinh nghiệm khi đồ mưu hoạch khai triển biến ý tưởng trở thành hiện thực để bảo đảm hiệu quả kinh tế của vốn đầu tư. Quy hoạch không gian vốn là môn khoa học tổng hợp của các lĩnh vực kỹ thuật, nghệ thuật, xã hội, kinh tế, nhân bản...; Quy hoạch thực chất là công tác dự báo cho thời gian ngắn hạn hay dài hạn; chính bởi thế, khi dự báo không dựa trên cơ sở dữ liệu, tài liệu, các quy định về thể chế thì quy hoạch đó sẽ khó khả thi, duy ý chí. Trong khi đó kinh nghiệm và trình độ quản lý thành thị của Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung còn thiếu, thể chế thiếu đồng bộ. Sẽ có không gian ngầm hoàn chỉnh * Việc phát triển không gian ngầm là xu tất yếu yếu của phát triển thành thị để giảm tải ùn tắc, cũng như xây dựng tỉnh thành văn minh. Tuy nhiên, bây giờ ở Hà Nội nghe đâu còn nhiều "khoảng trắng". Vậy, thành thị Hà Nội đã có định hướng tầm chiến lược vấn đề này như thế nào, thưa ông? - Đúng vậy, không gian ngầm hết sức quan trọng đối với thị thành đông dân cư, nhưng lĩnh vực này Hà Nội vẫn đang yếu. Hình như, không gian ngầm của Hà Nội mới chỉ phục vụ hạ tầng kỹ thuật đường điện, đường cấp thoát nước... Thị thành đã thấy được đây là vấn đề cấp thiết, cũng đã có nhiều hiệp tác, nghiên cứu, kêu gọi đầu tư trong ngoài nước để phát triển. Tuy nhiên, thời gian qua các văn bản quy định về lĩnh vực này còn hạn chế, là rào cản rất lớn khi khai triển. Mới đây có rất nhiều văn bản quy định của Bộ Xây dựng đang là dịp mở ra cho Hà Nội bắt tay sớm xây dựng không gian ngầm với những quy hoạch, thiết kế bài bản, tổng thể, hiện đại đưa Thủ đô văn minh, hiện đại, giảm động cơ, tiếng ồn, ô nhiễm, tắc đường khu vực nội đô. Cụ thể là, thị thành sẽ xây dựng 8 tuyến đường sắt, trong đó có nhiều tuyến đã xây dựng. Để tận dụng không gian ngầm và tiện tặn kinh phí bồi hoàn khu vực phố cổ, các tuyến đường sắt vào trọng điểm đẵn đi dưới lòng đất. Tới đây, bên cạnh các nhà ga ngầm, các mối manh giao thông ngầm, thị thành chú trọng vào xây dựng liền kề các trọng tâm thương nghiệp, dịch vụ, vui chơi, bãi đỗ xe... * Hiện vẫn còn những đồ án quy hoạch chi tiết chưa bảo đảm, dẫn đến phải điều chỉnh quy hoạch, thậm chí điều chỉnh nhiều lần, cá biệt có quy hoạch chưa được thực hiện đã phải điều chỉnh, phá vỡ quy hoạch ban đầu. Theo ông căn do do đâu? - Việc điều chỉnh quy hoạch chi tiết có nhiều căn do, không phải điều chỉnh nào cũng là sai; thực chất của quy hoạch là dự báo, công tác dự báo lại chưa lường hết được nên khi thực hành phải điều chỉnh cho hợp lý; hồ hết những quy hoạch phải điều chỉnh đều khởi hành từ những đồ án quy hoạch được lập khi chưa xác định nhà đầu tư, hay nói cách khác là nguồn lực thực hiện chưa có; vì vậy những đồ án quy hoạch không khả thi và chưa đạt chất lượng, cần phải nghiêm túc ngó để điều chỉnh cho ăn nhập với thực tại của quá trình thành phố hóa quá nhanh, nhằm huy động nhiều nguồn lực ngoài ngân sách để phát triển thành phố, bảo đảm hài hòa lợi ích của quốc gia, của cộng đồng và của nhà đầu tư. * Có vấn đề được nhiều người dân quan hoài, một số chủ đầu tư khi xây dựng các khu thị thành không tuân thủ theo quy hoạch, thiếu các công trình công cộng như nhà văn hóa, dài... Vậy, thị thành chỉ đạo về vấn đề này như thế nào, thưa ông? - Đây cũng là vấn đề khiến nhiều người dân khu thị thành mới, khu tái định cư bức xúc. Khi lập và chuẩn y quy hoạch các khu dân cư đều bảo đảm quỹ đất để xây dựng các công trình hạ tầng xã hội như: trường học, bệnh viện, khu vui chơi… và hệ thống hạ tầng kỹ thuật theo quy chuẩn quy hoạch xây dựng. Tuy nhiên, do chưa giám sát chặt chẽ tiến độ thực hành các dự án khu thành phố nên các khu thành thị đầu tư chưa được đồng bộ theo quy hoạch được duyệt; song song chưa có chế tài đủ mạnh để xử lý những doanh nghiệp vi phạm tiến độ thực hiện dự án. Có những khu thành phố có trường dân lập nhưng thiếu trường công lập, nên con em người thu nhập thấp không thể theo học được, đã gây ra bức xúc cho dân chúng. HĐND tỉnh thành đã lập các đoàn giám sát, có những đánh giá sát thực, giúp chính quyền thị thành chỉ đạo các Ngành và chính quyền các cấp rà soát, tăng cường công tác giám sát hoạt động đầu tư xây dựng trên địa bàn, tham mưu đề xuất thị thành chỉ đạo để thực hành hoàn chỉnh đồng bộ các khu thành thị theo quy hoạch được duyệt; tạo cuộc sống ổn định cho người đân tại các khu tỉnh thành mới và các khu tái định cư. Hoàn thành khối lượng quy hoạch đồ sộ * Theo ông, sau 5 năm mở mang Thủ đô, điểm trổi nhất trong công tác quy hoạch thị thành của Hà Nội là gì? - Khối lượng công việc quy hoạch 5 năm qua quả là rất khổng lồ và nhiều ti tỉ. Sau khi QHC Thủ được được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn ngày 26/7/2011, tỉnh thành Hà Nội chỉ đạo tổ chức thực hành quy hoạch nông thôn mới cho 401 xã; lập trên 70 đồ án quy hoạch phân khu tỉnh thành, QHC các huyện, các thị trấn sinh thái, các đô thị vệ tinh; nghiên cứu hàng chục đồ án quy hoạch chi tiết, đồ án thiết kế thành thị; xây dựng quy chế quản lý kiến trúc tỉnh thành toàn thị thành và các khu vực đặc thù; các quy hoạch ngành: giao thông, thủy lợi, điện, nước, rác thải, nghĩa trang... Có thể nói, nhiệm vụ trọng tâm trong 5 năm qua và trong thời kì tới là ưng chuẩn các đồ án nêu trên làm cơ sở để lập cá dự án, từng bước biến quy hoạch chung Thủ đô trở thành hiện thực. * Xin ông cho biết, khi sáp nhập địa giới, lãnh đạo thành thị đã quan tâm như thế nào cho quy hoạch những vùng ngoại ô của tỉnh Hà Tây (cũ)? - Từ cuối tháng 01/2011, trong khi trình Thủ tướng thông qua Quy hoạch chung Thủ đô; TP Hà Nội đã chỉ đạo tổ chức khai triển lập nhiệm vụ và nghiên cứu ngay 17 đồ án quy hoạch phân khu tỉnh thành tại các khu vực giáp ranh của Hà Nội với tỉnh Hà Tây (cũ), huyện Mê Linh làm cơ sở để soát, phân loại 700 dự án đã được xác định trước khi sáp nhập; đến nay, trên 10 đồ án quy hoạch phân khu đô thị đã được thị thành phê duyệt, làm cơ sở đưa các dự án phù hợp với QHC khởi động trở lại. * Theo ông, thời kì qua và tới đây công tác quy hoạch cần quan hoài vấn đề nào nhất? Vấn đề nào đang tồn tại nhiều khó khăn cần tháo gỡ nhất? Chủ tịch Nguyễn Thế Thảo: bây giờ, tỉnh thành đang tụ tập làm tốt việc lập quy hoạch và quản lý thứ tự đô thị, giao thông, xây dựng. Muốn vậy, phải cách tân hành chính và siết lập kỷ cương hành chính. Còn lĩnh vực quy hoạch thì nâng cao trình độ, năng lực cho cán bộ là vô cùng cần thiết. Chúng ta đang rất muốn phân cấp quy hoạch cho cơ sở, cho quận huyện, nhưng nhân công quá hạn chế, vừa mỏng lại vừa yếu nên chẳng thể nôn nóng đốt cháy giai đoạn. * Trân trọng cảm ơn ông! Thực hành Nguyễn Văn Cảnh