Khi chúng ta dự càng ngày càng nhiều hiệp định thương mại tự do, nếu không thận trọng lợi thế có thể không thuộc về các doanh nghiệp Việt Nam
Mà việc làm quan trọng đó chính là luôn nắm bắt nhanh những thông báo can hệ đến những hiệp định Việt Nam đã và đang tiến hành ký kết. Trong đó, xuất khẩu đạt 90,06 tỷ USD, tăng 14,7% và nhập cảng đạt 90,29 tỷ USD, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm 2012. Hay như mặt hàng điện thoại các loại và linh kiện được xuất khẩu nhiều nhất với giá trị đạt 14,17 tỷ USD, tăng đến 77,7% so với cùng kỳ năm trước, là mặt hàng có mức tăng trưởng xuất khẩu mạnh nhất trong tuổi này.
Còn nếu loại trừ mặt hàng dầu thô, trong 10,9 tỷ USD kim ngạch tăng thêm kể từ đầu năm đến nay, riêng khu vực FDI đóng góp 10,6 tỷ USD (trên 97% kim ngạch tăng thêm).
Bà Phạm Chi Lan , Chuyên gia kinh tế Có thể nói, kim ngạch xuất khẩu dựa quá nhiều vào doanh nghiệp FDI đang là vấn đề đáng lo hơn đáng mừng.
Kéo theo đó là ích cho một bộ phận lớn người lao động hoạt động trong các lĩnh vực phục vụ xuất khẩu.
Là một nền kinh tế định hướng xuất khẩu, việc chúng ta có thể tiếp cận các thị trường lớn như Hoa Kỳ với mức thuế suất bằng 0 hoặc thấp sẽ mang lại một lợi thế cạnh tranh khôn cùng lớn, một triển vọng vô cùng sáng sủa cho nhiều ngành hàng Việt Nam.
Trong cuộc họp báo thường kỳ mới đây, Bộ công thương nghiệp cho rằng xuất khẩu cả năm 2013 có thể cán mốc 131 tỷ USD, tăng 14% so với năm 2012, vượt 4% so với đề nghị của Quốc hội. Thế nhưng doanh nghiệp FDI chiếm phần nhiều trong tổng kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này với hơn 98%.
Đầu tư nước ngoài vào Việt Nam vẫn rất cần, nhưng làm sao dung hòa được ích, không để Việt Nam biến thành cứ điểm thương mại cho các doanh nghiệp FDI trong khi các doanh nghiệp Việt Nam lại không còn chỗ đứng thích hợp là khôn cùng quan yếu. Ích lợi này không chỉ dừng lại ở những nhóm mặt hàng mà Việt Nam đang có thế mạnh xuất khẩu, mà còn là động lực để nhiều nhóm mặt hàng khác hiện chưa có kim ngạch đáng kể có điều kiện gia tăng sức cạnh tranh
Chả hạn số liệu thống kê hàng hóa xuất nhập cảng tính từ đầu năm đến ngày 15-9-2013, cho thấy tổng kim ngạch xuất du nhập đạt 180,35 tỷ USD, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2012.
Tuy nhiên, mức tăng này chính yếu được đóng góp bởi khu vực doanh nghiệp FDI. Thực tiễn này đang đặt các doanh nghiệp và cả cơ quan chức năng vào một thử thách quan yếu.
Thực tiễn, Việt Nam chỉ được hưởng phần gia công, lắp ráp trong chuỗi giá trị vì doanh nghiệp FDI thường nhập cảng hầu hết linh kiện từ nước ngoài, sau khi lắp ráp rồi xuất khẩu gần như 100%.
Giả dụ cách đây chừng 2-3 năm, tỷ trọng giữa 2 khối nội và ngoại trong xuất khẩu còn khá tương đương, thì nay FDI đang vươn lên quá nhanh. Trong đó, chỉ tính riêng Samsung, kim ngạch xuất khẩu mỗi tháng đạt hơn 1 tỷ USD. Nói một cách khác, lợi thế này không chỉ nhìn từ góc độ hiện tại, mà còn được nhìn thấy ở cả tiềm năng trong ngày mai.
Làm sao hỗ trợ doanh nghiệp trong nước vươn lên mạnh mẽ trong bối cảnh hiện nay để nắm được nhiều Cơ hội trong mai sau không phải điều đơn giản? Nếu không nhanh “miếng bánh” thị phần xuất khẩu dành cho doanh nghiệp nội sẽ ngày càng teo tóp, còn phần cho doanh nghiệp ngoại lại phình to không ngừng.
Tình trạng hao hao với một số thị trường khác như Australia, New Zealand, Peru hiện đã áp dụng mức thuế 0% cho các sản phẩm thủy sản của Việt Nam.
Dịp tăng xuất khẩu với giá cạnh tranh là có thật và rất lớn chính là ngành dệt may, da giày. Nếu Việt Nam tham dự TPP, sẽ có một số lĩnh vực, mặt hàng khi xuất vào các nước thuộc TPP có thể được hưởng thuế suất nhập cảng bằng 0
Cụ thể, giá trị xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp FDI từ đầu năm đến hết ngày 15-9 đạt 54,6 tỷ USD, tăng 26,5% so với cùng kỳ năm trước, chiếm đến 60,6% tổng trị giá xuất khẩu của cả nước.
Bởi lẽ chúng ta đang xuất khẩu giùm cho các nước khác, khi hầu hết lợi nhuận đã chuyển ra nước ngoài và đây là vấn đề lớn của nền kinh tế trong dài hạn.
Đương nhiên, chẳng thể thiếu sự tự thân của doanh nghiệp. Những ngày gần đây, dư luận quan hoài đến sự kiện Việt Nam đang trong quá trình thương thuyết nhập hiệp định thương mại xuyên thăng bình Dương (TPP).
Cho nên, cho dù đây là các dự án có vốn đầu tư rất lớn, tạo nhiều việc làm, nhưng giá trị gia tăng gần như không có, không giảm nhập siêu, không tạo ra các tác động lan tỏa sang doanh nghiệp trong nước.
Tuy nhiên, ích này cần được đánh giá một cách chừng đỗi hơn, đặc biệt khi quyết định đánh đổi quyền tiếp cận thị trường Việt Nam của hàng hóa nước ngoài để có được những ích lợi này. Tuy nhiên, đóng góp lớn vào kim ngạch xuất khẩu này lại đến từ doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Có thể lấy cứ liệu từ thị trường Hoa Kỳ, khi mặt hàng thủy sản chưa chế biến hay đồ gỗ (2 lĩnh vực xuất khẩu đẵn của Việt Nam sang thị trường này) đang được hưởng mức thuế suất gần bằng 0.
Bởi vậy, có TPP hay không cũng không quan yếu.
